جراحی هیپوفیز می تواند از طریق جمجمه با کمک میکروسکوپ یا از طریق بینی با کمک اندوسکوپ که به آن جراحی آندوسکوپی ترانس اسفنوئید نیز گفته می شود انجام شود.روش آندوسکوپی ترانس اسفنوئید رایج ترین جراحی است که برای برداشتن تومورهای هیپوفیز مورد استفاده قرار می گیرد. غده هیپوفیز در پایین مغز و بالای قسمت داخلی بینی قرار دارد. این غده مسئول تنظیم بیشتر هورمون های بدن شما است و همچنین وظیفه رساندن پیام های شیمیایی را از مغز به سایر ارگانهای بدن را نیز دارد. عمل آندوسکوپی هیپوفیز به دلایل زیادی به انجام می رسد ، در صورتی که مایلید بدانید جراحی هیپوفیز دقیقا چطور و به چه علتی انجام می شود ، این مقاله از گروه جراحان قاعده جمجمه را از دست ندهید.
غده هیپوفیز چیست؟
طبق گفته دکتر سید علی احمدی به عنوان بهترین جراح هیپوفیز در تهران ، غده هیپوفیز ، یک غده کوچک و بیضی شکل است که در پایه مغز، در منطقه ای به نام زین ترکی (sella turcica) قرار دارد. این غده یکی از مهم ترین غدد درون ریز بدن انسان است و نقش بسیار حیاتی در تنظیم و کنترل بسیاری از فرآیندهای بیولوژیکی و فیزیولوژیکی بدن دارد.
غده هیپوفیز به دو قسمت عمده تقسیم میشود:
-
هیپوفیز قدامی (آدنوهیپوفیز)
این بخش هورمون های مختلفی ترشح میکند که بسیاری از غدد و اندام های دیگر بدن را تحت تأثیر قرار میدهند. این هورمون ها شامل موارد زیر می شوند:
- هورمون رشد (GH): تحریک رشد و توسعه بافتها و اندامها.
- هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH): تنظیم فعالیت غده تیروئید.
- هورمون های گونادوتروپین (FSH و LH): تنظیم عملکرد غدد جنسی.
- هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH): تحریک غده فوق کلیه برای ترشح کورتیزول.
- پرولاکتین (PRL): تحریک تولید شیر در پستانها.
-
هیپوفیز خلفی (نوروهیپوفیز)
این بخش هورمونهایی را ذخیره و ترشح میکند که توسط هیپوتالاموس تولید میشوند، از جمله:
- هورمون آنتی دیورتیک (ADH یا وازوپرسین): تنظیم تعادل آب در بدن.
- اکسی توسین: تحریک انقباضات رحمی در هنگام زایمان و تحریک ترشح شیر در پستانها.
هیپوتالاموس که در بالای هیپوفیز قرار دارد، نقش مهمی در تنظیم فعالیت هیپوفیز ایفا میکند و ارتباط نزدیکی با این غده دارد. این سیستم پیچیده هورمونی که شامل هیپوتالاموس و هیپوفیز است، به تنظیم بسیاری از عملکردهای بدن از جمله رشد، متابولیسم، تولید مثل و تعادل آب و الکترولیت ها کمک میکند.
نمونه عمل غده هیپوفیز
نمونه جراحی غده هیپوفیز در تهران توسط دکتر سید علی احمدی از گروه انجمن جراحان قاعده جمجمه را مشاهده می کنید :
دلایل انجام جراحی هیپوفیز
عمل هیپوفیز زمانی ضروری است که مشکلی در غده هیپوفیز (که در پایه مغز قرار دارد) وجود داشته باشد که با روشهای غیر جراحی قابل درمان نباشد. شایعترین دلایلی که منجر به عمل اندوسکوپی هیپوفیز میشوند عبارتند از:
- تومورهای هیپوفیز: بسیاری از تومورهای این ناحیه خوشخیم هستند، اما بسته به نوع و اندازه آنها، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند. این تومورها میتوانند باعث تولید بیش از حد یا کمتر از حد هورمونهای هیپوفیز شده و مشکلاتی نظیر آکرومگالی، سندرم کوشینگ و پرولاکتینوما ایجاد کنند.
- آدنوم های بزرگ یا ماکروآدنوم : این نوع تومورها هورمون خاصی تولید نمی کنند اما میتوانند به ساختارهای اطراف فشار وارد کرده و باعث مشکلات بینایی، سردردهای شدید و اختلالات هورمونی شوند.
- تومورهای هیپوفیزی که مقاوم به درمان دارویی هستند : برخی تومورها به درمانهای دارویی پاسخ نمیدهند و در این موارد جراحی هیپوفیز بهترین راه حل است.
- تومورهای بدخیم: هرچند که نادر هستند، اما تومورهای سرطانی هیپوفیز نیز ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند.
- تومورهای با رشد سریع: تومورهایی که به سرعت رشد کرده و میتوانند به ساختارهای حیاتی مغز فشار وارد کنند، نیاز به عمل هیپوفیز دارند.
تصویری از غده هیپوفیز
قبل از جراحی اندوسکوپی هیپوفیز چه اقداماتی لازم است؟
ممکن است لازم باشد برای ارزیابی قبل از جراحی عملکرد غدد بدن با انجام آزمایشات هورمونی بررسی شود. همچنین ممکن است قبل از جراحی نیاز باشد تا بینایی خود را نیز مورد بررسی قرار دهیم.
عمل آندوسکوپی هیپوفیز معمولاً با بیهوشی عمومی انجام می شود، بنابراین از شما خواسته می شود که بعد از نیمه شب قبل از عمل، چیزی نخورید و ناشتا به بیمارستان مراجعه کنید. ممکن است لازم باشد مصرف برخی از داروهایی که ممکن است باعث افزایش خونریزی در حین جراحی شوند مثل آسپرین را نیز متوقف کنید.
قبل از جراحی هیپوفیز ، بدون اطلاع پزشک از داروهای بدون نسخه استفاده نکنید. ممکن است چندین تست از جمله آزمایش خون، آزمایش اکوی قلب و سی تی اسکن قفسه سینه نیاز باشد. همه این موارد قبل از جراحی بررسی شده و در صورتی که مشکلی وجود نداشته باشد ، عمل جراحی به انجام خواهد رسید.
در طی جراحی هیپوفیز چه اتفاقی رخ می دهد؟
معمولا عمل هیپوفیز از طریق بینی انجام شده و ممکن است چند ساعت طول بکشد. در بسیاری از موارد، یک متخصص گوش و حلق و بینی با جراح قاعده جمجمه همکاری خواهد داشت. در طول این رویکرد ، مراحل زیر طی خواهند شد:
- بیهوشی : بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد تا در طول جراحی هیچگونه درد یا ناراحتی احساس نکند.
- دسترسی از طریق بینی: جراح یک اندوسکوپ (لولهای باریک با دوربین در سر آن) را از طریق یکی از حفرههای بینی وارد میکند. این دوربین تصاویر زنده از داخل بینی و سینوسها را به یک مانیتور منتقل میکند که به جراح اجازه میدهد تا به دقت محل تومور را ببیند.
- باز کردن مسیر: در این مرحله از عمل هیپوفیز ، جراح با استفاده از ابزارهای مخصوص، بافتهای بینی و دیوارههای سینوس را به آرامی باز میکند تا به ناحیه هیپوفیز برسد. این مرحله ممکن است شامل برداشتن بخشهای کوچکی از استخوان سینوس و سپتوم بینی باشد.
- دسترسی به هیپوفیز: پس از رسیدن به قاعده جمجمه و منطقه سلا تورسیکا (جایگاه غده هیپوفیز)، جراح یک برش کوچک در پرده سخت مغز (دورا ) ایجاد میکند تا به تومور هیپوفیز دسترسی پیدا کند.
- برداشتن تومور: با استفاده از ابزارهای جراحی دقیق، تومور هیپوفیز به آرامی برداشته میشود. این مرحله ممکن است شامل استفاده از میکروسکوپها یا سایر تکنولوژیهای بزرگنمایی برای افزایش دقت باشد.
- بستن محل جراحی: پس از برداشتن تومور، جراح محل برش را با مواد مخصوصی میبندد تا از نشت مایع مغزی-نخاعی جلوگیری کند. گاهی از چربی شکم برای این کار استفاده می شود. سپس ابزارهای جراحی و اندوسکوپ به آرامی از بینی خارج میشوند.
- بهبودی و پیگیری: بیمار به بخش ریکاوری منتقل میشود تا تحت نظر باشد. معمولاً بیماران چند روز در بیمارستان بستری میشوند و پس از آن نیاز به پیگیریهای منظم برای ارزیابی بهبودی و کنترل سطح هورمونها دارند.
جراحی هیپوفیز از طریق بینی به دلیل کمتهاجمی بودن و کوتاه بودن زمان بهبودی، مزایای بسیاری دارد و نسبت به جراحیهای باز خطر کمتری از نظر عوارض و آسیب به بافتهای اطراف دارد.
تصویر جراحی آندوسکوپی غده هیپوفیز
آیا عمل غده هیپوفیز خطرناک است ؟
عمل غده هیپوفیز به دلیل قرارگیری این غده در قاعده مغز ، یک جراحی حساس محسوب میشود، اما با پیشرفت تکنیک های جراحی ، میزان خطرات آن کاهش یافته است. این جراحی معمولاً برای برداشتن تومورهای هیپوفیز انجام میشود و میتواند از طریق روشهای کم تهاجمی مانند جراحی آندوسکوپیک از طریق بینی یا روشهای بازتر انجام شود. با این حال، مانند هر جراحی مغزی، خطراتی مانند خونریزی ، نشت مایع مغزی نخاعی ، عفونت یا تأثیر بر عملکرد هورمونی بدن وجود دارد. انتخاب یک جراح با تجربه و پیگیری دقیق مراقبت های پس از جراحی میتواند خطرات احتمالی را به حداقل برساند.
عمل غده هیپوفیز چند ساعت طول میکشد؟
یکی از سوالاتی که اکثر افراد در خصوص عمل هیپوفیز دارند این است که : عمل غده هیپوفیز چند ساعت طول میکشد ؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که عمل جراحی غده هیپوفیز معمولاً بین ۲ تا ۴ ساعت طول می کشد ، اما مدت زمان دقیق آن به عوامل مختلفی بستگی دارد. این عوامل شامل نوع تومور ، اندازه و محل آن ، روش جراحی مورد استفاده (مانند جراحی از طریق بینی یا جراحی باز) ، و تجربه جراح است. در برخی موارد پیچیده ، ممکن است عمل بیشتر از ۴ ساعت نیز طول بکشد.
علائمی که نشان می دهد به جراحی هیپوفیز نیاز داریم
نیاز به عمل هیپوفیز معمولاً ناشی از وجود تومور یا اختلالات دیگر در این غده است. برخی از علائم و نشانههایی که ممکن است نشان دهند نیاز به انجام این عمل وجود دارد عبارتند از:
علائم فشار داخل جمجمهای
- سردردهای شدید و مداوم
- مشکلات بینایی مانند دو بینی ، از دست دادن بخشی از میدان دید یا تار شدن دید
- حالت تهوع و استفراغ
علائم هورمونی
- تغییرات غیر طبیعی در وزن (افزایش یا کاهش وزن)
- تغییرات در سطح انرژی (خستگی مفرط یا بیحالی)
- تغییرات در عادات خواب
- تغییرات در قاعدگی برای زنان یا اختلالات جنسی برای مردان
- افزایش یا کاهش غیرطبیعی در میزان ادرار و تشنگی
علائم فیزیکی ناشی از تومورهای خاص هیپوفیز
- تومورهای تولید کننده پرولاکتین: ترشح غیرطبیعی شیر از سینهها، کاهش تمایلات جنسی، ناباروری
- تومورهای تولید کننده هورمون رشد: تغییرات در چهره، بزرگ شدن دستها و پاها، درد مفاصل
- تومورهای تولید کننده کورتیزول: افزایش وزن بخصوص در ناحیه شکم، گرد و پفدار شدن صورت، نازک شدن پوست و کبودیهای سریع
سایر علائم عمومی نیاز به جراحی غده هیپوفیز
- اختلالات حافظه و مشکلات شناختی
- ضعف عضلانی
اگر فردی یکی یا چند مورد از این علائم را تجربه کند، باید به پزشک مراجعه کرده تا ارزیابی دقیقی انجام شود. پزشک ممکن است آزمایش خون، تصویربرداری مغز (مانند MRI) و سایر تستها را توصیه کند. در صورت تأیید وجود تومور یا اختلالات دیگر ، جراحی هیپوفیز به عنوان یکی از گزینههای درمانی مدنظر قرار خواهد گرفت.
هزینه جراحی غده هیپوفیز از راه بینی
هزینه جراحی غده هیپوفیز در تهران از طریق بینی به عوامل متعددی بستگی دارد و تعیین دقیق آن نیازمند مشاوره با جراح متخصص است. این عوامل شامل دستمزد جراح ، نوع جراحی ، بیمارستان محل انجام عمل و شرایط پزشکی بیمار میشوند. به طور کلی ، هزینه جراحی های مغز برای تومورها با توجه به نیاز به حضور و استفاده از تجربیات حداقل دو فوق تخصص جراح قاعده جمجمه و جراح رینولوژیست ، استفاده از آخرین تکنولوژی ها همچون آندوسکوپ یا میکروسکوپ ، وسایل جراحی اختصاصی ، نیاز به همکاری با سایر متخصصین از جمله متخصص بیهوشی با تجربه ، فوق تخصص ICU آشنا به مراقبت پس از جراحی ، فوق تخصص غدد هزینه بالایی به خود اختصاص می دهد.
درصد موفقیت عمل هیپوفیز
عمل جراحی غده هیپوفیز ، به ویژه با استفاده از روش آندوسکوپی از طریق بینی ، در بیش از ۹۰ تا ۹۵ درصد موارد با موفقیت انجام میشود. موفقیت این جراحی به عواملی مانند نوع ، اندازه و محل تومور بستگی دارد. در مواردی که تومور به بافت ها و اعصاب حساس مجاور گسترش یافته باشد ، جراحی ممکن است پیچیده تر شود و احتمال برداشتن کامل تومور کاهش یابد. با این حال ، در اغلب موارد، جراحی تومور هیپوفیز با موفقیت انجام میشود و هرچه سن بیمار کمتر باشد، احتمال بهبودی کامل بیشتر است.
عوارض بعد از عمل تومور هیپوفیز
عمل جراحی هیپوفیز در تهران ، که معمولاً از طریق بینی یا جمجمه انجام می شود ، با وجود فوایدی که دارد ممکن است عوارض و خطراتی نیز به همراه داشته باشد. این عوارض شامل موارد زیر است:
- نشت مایع مغزی-نخاعی: یکی از عوارض شایع این نوع جراحی ، نشت مایع مغزی-نخاعی است که می تواند منجر به سردرد شدید و خطر عفونت های جدی مانند مننژیت شود. این مشکل معمولاً با مراقبت ویژه قابل کنترل است.
- عفونت: هر جراحی خطر عفونت را به همراه دارد ، به ویژه اگر جراحی از طریق بینی انجام شده باشد. عفونت در سینوس ها یا نواحی اطراف مغز ممکن است رخ دهد.
- اختلالات هورمونی: تومور هیپوفیز می تواند باعث بروز مشکلات هورمونی شود و جراحی ممکن است این عدم تعادل را بدتر کند. برخی بیماران پس از عمل نیاز به درمان هورمونی جایگزین دارند.
- کاهش بینایی: هیپوفیز نزدیک به اعصاب بینایی قرار دارد و جراحی روی این ناحیه ممکن است به اعصاب بینایی آسیب بزند و به کاهش یا تاری دید منجر شود. در برخی موارد نادر، حتی ممکن است باعث از دست دادن کامل بینایی شود.
- خونریزی: ممکن است در طول یا پس از جراحی تومور هیپوفیز خونریزی رخ دهد و در برخی موارد نیاز به اقدامات پزشکی بیشتر یا جراحی مجدد باشد.
- دیابت بی مزه: این عارضه ناشی از کمبود هورمون ADH است که بر تعادل آب و نمک بدن تاثیر می گذارد و باعث افزایش حجم ادرار و تشنگی شدید می شود. دیابت بی مزه معمولاً قابل درمان است ، اما ممکن است به مراقبت مداوم نیاز داشته باشد.
- خستگی و سردرد: سردرد و احساس خستگی معمولاً از علائم کوتاه مدت بعد از عمل هستند و با گذشت زمان بهبود می یابند ، اما در برخی بیماران ممکن است ماندگار شوند.
- تغییرات خلق و خوی: جراحی مغز ممکن است باعث ایجاد تغییر در خلق و خوی فرد ، افسردگی ، اضطراب و نوسانات احساسی شود که معمولاً نیاز به حمایت روان شناختی دارند.
به طور کلی ، عوارض جراحی تومور هیپوفیز در تهران به عواملی مانند نوع تومور ، روش جراحی و تجربه جراح بستگی دارد.
