تا به حال شده که با علائمی مانند خستگی همیشگی ، آکنه ، افزایش وزن بی دلیل ، تضعیف عضلات و استخوان ها ، افسردگی ، بروز ترک پوستی صورتی و غیره مواجه شوید و علت آن را ندانید؟ تمام علائمی که ذکر شدند ، نشانه بروز یک بیماری به نام سندرم کوشینگ هستند. در بیماری کوشینگ ، عواملی باعث تولید بیش از حد هورمون کورتیزول می شود. زمانی که این هورمون بیش از حد طبیعی تولید شود ، باقی سیستم های بدن بهم میریزند. اگر شما نیز این علائم را تجربه کرده اید و به دنبال راهی برای درمان آن هستید ، این مقاله برای شماست.
سندرم کوشینگ چیست؟
بیماری کوشینگ یک اختلال هورمونی است که به دلیل سطوح بالای هورمون کورتیزول در بدن شما ایجاد می شود. این بیماری همچنین به عنوان هیپرکورتیزولیسم شناخته می شود. کورتیزول از غدد فوق کلیوی شما که در بالای کلیه های شما قرار دارد، ترشح می شود. این هورمون به بدن شما کمک می کند:
- فشار خون کنترل شود
- قند خون تنظیم شود
- التهاب کاهش یابد
- غذایی به انرژی تبدیل شود
اما وقتی کورتیزول بیش از حد تولید گردد ، در سایر سیستم های بدن اختلال ایجاد می شود. اکثر موارد سندرم کوشینگ قابل درمان هستند ، اگرچه ممکن است مدتی طول بکشد تا علائم شما کاهش یابد. این عارضه در زنان نسبت به مردان ، شایع تر است و اغلب در افراد 25 تا 40 ساله دیده می شود.
علل بروز سندرم کوشینگ
زمانی که کورتیزول بیش از حد در بدن شما برای مدت طولانی وجود داشته باشد، ممکن است به بیماری کوشینگ مبتلا شوید. شایع ترین علت بروز این بیماری مربوط به داروهایی به نام گلوکوکورتیکوئیدها است که با نام های کورتیکواستروئید یا استروئید نیز شناخته می شوند.
این استروئیدهای تجویزی برای بیماری هایی مانند آسم ، آرتریت روماتوئید ، لوپوس یا پس از پیوند عضو استفاده می شوند. این داروها ، داروهای ضد التهابی قوی هستند. مصرف بیش از حد طولانی مدت آن می تواند منجر به سندرم کوشینگ شود.
اگرچه این اتفاق به ندرت پیش می آید ، اما ممکن است از طریق تزریق مکرر داروهای استروئیدی برای درد مفاصل ، بورسیت و کمردرد نیز به سندرم کوشینگ مبتلا شوید. کرمهای پوستی استروئیدی که برای اگزما و سایر مشکلات پوستی استفاده می شوند ، کمتر باعث ایجاد این سندرم می شوند ، اما بهرحال روی این مسئله تاثیر دارند.
وجود یک تومور در غده هیپوفیز شما (که در پایه مغز قرار دارد) ، یا یک تومور در غدد فوق کلیوی نیز می تواند بدن شما را وادار به تولید بیش از حد کورتیزول کرده و باعث بروز بیماری کوشینگ شود.
هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک (ACTH) هورمونی است که کورتیزول بدن را تنظیم می کند. در موارد نادر، یک تومور ترشح کننده ACTH باعث بروز سندرم کوشینگ می شود. این نوع تومور می تواند در اندامی که به طور طبیعی ACTH تولید نمی کند تشکیل شود. اما آن عضو به دلیل وجود تومور ، شروع به ساخت مقدار زیادی از این هورمون می کند. این تومورها می توانند سرطانی یا غیرسرطانی باشند. آن ها معمولا در ریه ها ، پانکراس ، تیروئید یا غده تیموس یافت می شوند.
معمولاً این بیماری به صورت ارثی منتقل نمی شود. اما در برخی موارد نادر ، افراد به دلیل وجود مشکل در ژن هایشان ، با احتمال بیشتری به این بیماری مبتلا می شوند.
جهت رزرو وقت مشاوره فرم تماس زیر را پر کنید:
علائم سندرم کوشینگ
ممکن است علائم شما با افراد دیگر متفاوت باشد ، اما زمانی که این بیماری بروز می کند ، احتمال بروز این علائم وجود دارد :
- گرد شدن و قرمزی صورت
- افزایش وزن به خصوص در قسمت فوقانی بدن
- تشکیل یک پد چربی در قسمت فوقانی پشت یا پایه گردن
- نازک شدن پوست که به راحتی کبود می شود
- آکنه
- خستگی مفرط
- ضعیف شدن عضلات ، به خصوص عضلات شانه و لگن
- فشار خون بالا
- سطح قند خون بالا
- افسردگی و اضطراب
- پوکی استخوان
- سنگ کلیه
- مشکلات خواب
- رشد موهای اضافی روی بدن و صورت شما
- پریودهای نامنظم
- میل جنسی کم و مشکلات نعوظ
- کاهش باروری
پوست شما ممکن است نازک و به راحتی کبود شود. ممکن است ترک های پوستی بنفش یا صورتی در سراسر بدن ، به خصوص روی شکم ، ران ها ، بازوها و سینه خود داشته باشید. ممکن است استخوان های شما نیز ضعیف شوند. حرکات روزمره مانند خم شدن ، بلند شدن یا حتی بلند شدن از صندلی می تواند باعث کمردرد یا شکستگی در دنده ها یا ستون فقرات شما شود. کودکانی که سندرم کوشینگ دارند اغلب چاق هستند و به کندی رشد می کنند.
درمان بیماری کوشینگ
اگر به بهترین متخصص مغز و اعصاب در تهران مراجعه کرده باشید ، اولین چیزی که پزشک آن را بررسی خواهد کرد این است که چرا کورتیزول بیش از حد در بدن شما تولید می شود. این کار نحوه درمان بیماری شما را تعیین می کند. اگر به دلیل مصرف داروهای استروئیدی کورتیزول بیش از حد در بدن خود دارید ، پزشک بررسی می کند که آیا می توانید به آرامی دوز خود را کاهش دهید یا خیر.
اگر تومور باعث بروز سندروم کوشینگ شده باشد ؛ ممکن است برای برداشتن آن به جراحی نیاز داشته باشید. اگر پزشک نتواند تومور را به طور کامل از بین ببرد، ممکن است در کنار جراحی ، پرتودرمانی نیز داشته باشید.
زمانی که جراحی و پرتو درمانی جواب ندهند ، ممکن است داروهایی برای کنترل تولید کورتیزول برایتان تجویز شود. اما این داروها می توانند عوارض جانبی جدی داشته باشند. در برخی موارد ، امکان دارد وجود تومور یا درمان آن بر سایر هورمون های تولید شده توسط هیپوفیز یا غده فوق کلیوی تأثیر بگذارد. به همین دلیل احتمال دارد به داروهای جایگزین هورمون نیاز داشته باشید.
آیا افزایش وزن ناگهانی می تواند نشانه کوشینگ باشد؟
بله ، افزایش وزن ناگهانی می تواند یکی از نشانه های سندروم کوشینگ باشد ، اما به تنهایی برای تشخیص کافی نیست. در این بیماری ، بدن در معرض مقدار زیادی کورتیزول قرار می گیرد و همین موضوع باعث تجمع چربی ، به ویژه در ناحیه شکم ، صورت و پشت گردن می شود. معمولاً همراه با این علامت ، نشانه هایی مثل گرد شدن صورت ، ضعف عضلانی ، کبودی آسان پوست ، ترک های بنفش روی شکم ، فشار خون بالا و بی نظمی قاعدگی هم دیده می شود. البته افزایش وزن ناگهانی می تواند علت های دیگری مثل اختلالات تیروئید ، تغذیه ، کم تحرکی یا برخی داروها هم داشته باشد. بنابراین اگر این تغییر وزن سریع و غیرعادی بوده ، بهتر است برای بررسی دقیق به پزشک یا فوق تخصص غدد مراجعه شود.
تاثیر بیماری کوشینگ بر باروری و قاعدگی
سندروم کوشینگ با افزایش مداوم سطح کورتیزول در بدن ، تعادل هورمون های تنظیم کننده چرخه جنسی را به شدت برهم می زند. این ترشح بیش از حد هورمون به طور مستقیم بر عملکرد تخمدان ها اثر گذاشته و باعث اختلال در روند تخمک گذاری می شود. به همین دلیل ، بسیاری از زنان مبتلا به این بیماری دچار بی نظمی های قاعدگی شده یا ممکن است دچار توقف کامل دوره های ماهانه (آمنوره) شوند. این وضعیت شانس باروری را به شکل قابل توجهی کاهش می دهد و فرد را با مشکلاتی برای بارداری مواجه می کند. خوشبختانه این اختلالات معمولاً دائمی نیستند ؛ با تشخیص صحیح و درمان اصولی بیماری کوشینگ ، سطح کورتیزول کاهش یافته و هورمون های جنسی فرصت بازگشت به تعادل را پیدا می کنند. پس از بهبود ، بسیاری از بیماران دوباره چرخه قاعدگی منظمی را تجربه کرده و قدرت باروری آن ها به وضعیت طبیعی یا نزدیک به آن باز می گردد.
نقش تومور هیپوفیز در بروز بیماری کوشینگ چیست؟
بیماری کوشینگ نوع خاصی از سندرم کوشینگ است که مستقیماً با غده هیپوفیز در ارتباط است. در شرایط عادی ، هیپوفیز هورمونی به نام ACTH ترشح می کند که به غدد فوق کلیوی دستور می دهد کورتیزول بسازند. در بیماری کوشینگ ، معمولاً تومور خوش خیمی در هیپوفیز ایجاد می شود که بی وقفه و بیش از حد نیاز ، ACTH تولید می کند. این ترشح کنترل نشده ، غدد فوق کلیوی را وادار به تولید کورتیزول بسیار زیاد در جریان خون می کند. این افزایش مداوم کورتیزول ، عملکرد طبیعی بدن را مختل کرده و علائم کلاسیک کوشینگ از قبیل تغییرات ظاهری و ضعف سیستم ایمنی را ایجاد می کند. در واقع ، این تومور با از بین بردن مکانیسم بازخورد منفی بدن ، محور هیپوفیز-آدرنال را دچار اختلال می کند. بنابراین ، درمان این نوع تومور که اغلب با جراحی صورت می گیرد ، کلید اصلی توقف تولید بیشازحد کورتیزول و بهبود وضعیت بیمار است.
سخن آخر
سندرم کوشینگ یک اختلال هورمونی است که در اثر تولید کورتیزول بیش از حد در بدن ایجاد می شود. این هورمون به تنظیم عملکردهای مختلف بدن کمک می کند ، اما مقدار زیاد آن می تواند سیستم های دیگر را مختل کند. مصرف برخی داروها مانند استروئیدها برای بیماری هایی مانند آسم یا لوپوس معمولاً باعث بیماری کوشینگ می شود. درمان این عارضه به علت اصلی بروز آن بستگی دارد و ممکن است شامل جراحی ، مصرف دارو یا تغییر سبک زندگی باشد. با مدیریت صحیح ، اکثر بیماران قابل درمان هستند.
