آزمایش خون شما نشان داده است که سطح IGF-1 (فاکتور رشد شبه انسولین-۱) دربدنتان بالا است؟ این نتیجه ممکن است سوالات زیادی را برایتان ایجاد کند. نگران نباشید ، این مطلب به زبان ساده توضیح می دهد که IGF-1 چیست ، چرا بالا میرود و چه اقداماتی بعد از این تشخیص مهم است.
IGF-1 چیست و چرا اندازه گیری می شود؟
IGF-1 هورمونی است که عمدتا توسط کبد و درپاسخ به هورمون رشد (GH) ساخته می شود. مانند یک پیام رسان عمل می کند و اثرات هورمون رشد را در سراسر بدن اعمال می کند ( رشد استخوان ها و بافت ها ، متابولیسم).
سطح IGF-1 درخون نسبتا پایدار است ، برخلاف هورمون رشد که نوسان زیادی دارد. به همین دلیل ، اندازه گیری
IGF-1 بهترین شاخص غیر مستقیم برای بررسی میزان متوسط هورمون رشد دربدن درطول زمان است.
علل بالقوه بالا بودنIGF-1
- آکرومگالی (وژیگانتیسم درکودکان) :
شایع ترین و مهم ترین علت پزشکی نیازمند درمان می باشد. در اثر تومور خوش خیم هیپوفیز ایجاد می شود که هورمون رشد(GH) بیش ازحد تولید می کند. هیپوفیز غده ای کوچک در قاعده مغز است. افزایش GH منجر به تولید بیش از حد IGF-1 توسط کبد می شود.
در بزرگسالان باعث رشد غیرطبیعی استخوان ها و بافت های نرم (دست ها ، پاها ، فک ، پیشانی ، زبان ،اندام های داخلی) و علائم دیگری می گردد.
درکودکان اگر قبل از بسته شدن صفحات رشد اتفاق بیفتد ، باعث رشد قدی بسیار زیاد می شود (ژیگانتیسم).
علل کمتر شایع IGF-1
- مقاومت به هورمون رشد :
بدن به هورمون رشد پاسخ نمی دهد ، بنابراین هیپوفیز برای جبران ، GH بیشتری تولید می کند که باعث افزایش IGF-1 می شود.
- تومورهای نادر غیر هیپوفیزی :
برخی تومورها در ریه ، لوزالمعده یا سایر نقاط بدن می توانند هورمون های محرک رشد تولید کنند (مثل GHRH).
علل غیر پاتولوژیک (معمولا خفیف و موقت)
- بارداری: سطح IGF-1 به طور طبیعی در بارداری افزایش می یابد.
- سنین نوجوانی و بلوغ: دوره ای از رشد سریع است.
- چاقی : ممکن است با افزایش خفیف IGF-1 همراه باشد.
- مصرف برخی داروها : مثلا ستروژن ها یا داروهای کاهنده کلسترول ازخانواده استاتین ها
تماس
چرا پیگیری بالا بودن IGF-1 حیاتی است؟
تشخیص زود هنگام آکرومگالی:
- آکرومگالی بیماری نادری است ، اما تشخیص و درمان به موقع آن بسیار مهم است. درمان دیر هنگام می تواند منجر به عوارض جدی وگاهی غیرقابل برگشت شود:
- مشکلات قلبی (بزرگ شدن قلب ، نارسایی قلبی)
- دیابت نوع۲
- فشار خون بالا
- آپنه انسداد یخواب
- آرتروز و درد مفاصل
- افزایش خطر پولیپ روده
- تغییرات ظاهری که بر کیفیت زندگی تاثیر می گذارد.
رد کردن سایر علل : پیگیری کمک می کند تا علل دیگر بالا بودن IGF-1 بررسی شوند.
پیگیری های لازم بعد از تشخیص IGF-1 بالا :
اگر متخصص شما (اغلب متخصص غدد )سطح بالای IGF-1 را تایید کند ، مراحل زیر برای تشخیص علت ، به خصوص رد یا تایید آکرومگالی ، انجام می شود:
1. تاریخچه پزشکی دقیق و معاینه فیزیکی:
متخصص مغز در مورد علائم شما (سردرد ، تغییرات بینایی ، تعریق زیاد ، خستگی ، بزرگ شدن دست ها و پاها ، تغییرات قیافه ، درد مفاصل ، مشکلات خواب و ) … سوال می پرسد.
به دنبال نشانه های فیزیکی آکرومگالی می گردد (بزرگی دست ها و پاها ، برجستگی پیشانی و فک ، فاصله بین دندان ها ، ضخیم شدن پوست ، بزرگ شدن زبان).
2.اندازه گیری هورمون رشد (GH) :
از آنجا که IGF-1 منعکس کننده GH است ، معمولا ” تست تحمل گلوکز خوراکی” (OGTT) انجام می شود:
- شما یک نوشیدنی شیرین (گلوکز) می نوشید.
- نمونه های خون قبل و در فواصل زمانی مشخص (معمولا تا۲ساعت) بعد از نوشیدن ، برای اندازهگیری GH گرفته
می شود. - در افراد سالم نوشیدن گلوکز باید باعث سرکوب سطح GH شود.
- در آکرومگالی سطح GH سرکوب نمی شود و بالا باقی می ماند (یا فقط کمی کاهش می یابد.) این تست کلیدی برای
تشخیص آکرومگالی است.
3. تصویر برداری:
MRI هیپوفیز با کنتراست : بهترین روش برای شناسایی تومورهای هیپوفیز است. این اسکن با جزئیات ، غده هیپوفیز
و اطراف آن را نشان می دهد تا وجود ، اندازه و موقعیت تومور را مشخص کند.
4. بررسی عوارض احتمالی :
بسته به علائم و مدت زمان احتمالی بیماری ، پزشک ممکن است آزمایش های دیگری برای بررسی عوارض درخواست کند ، مانند:
- آزمایش قند خون و هموگلوبین A1C برای دیابت
- تست خواب (برای آپنه خواب)
- اکوکاردیوگرام (برای بررسی قلب)
- کولونوسکوپی (بسته به سن و عوامل خطر ، برای پولیپ روده)
اگر تشخیص آکرومگالی تاییدشود ، هدف درمان ، عادی کردن سطح IGF-1 و GH ، کاهش اندازه تومور یا جلوگیری از رشد آن ، و کنترل یا بهبود علائم و عوارض بیماری است.
گزینه های درمانی بعد از تشخیص IGF-1 بالا
- جراحی: اولین خط درمان در بیشتر موارد ، برداشتن تومور هیپوفیز از طریق بینی و سینوس ها (جراحی ترانس
اسفنوئیدال) است. - داروها: انواع داروها برای کاهش تولید GH یا مسدود کردن اثر آن استفاده می شوند (مثلآ نالوگ های سوماتو استاتین ،
آنتاگونیستهای گیرنده GH ، آگونیستهای دوپامین). این داروها ممکن است قبل از جراحی برای کوچک کردن تومور،
بعد از جراحی اگر تومور کامل برداشته نشده ،یا به عنوان درمان اولیه در صورت عدم امکان جراحی تجویز شوند. - پرتو درمانی (رادیوتراپی) : درصورتی که جراحی و داروها نتوانند بیماری را کنترل کنند ، ممکن است استفاده شود.
اثر آن معمولا تدریجی است.
نکته مهم برای همه:
بالا بودن IGF-1 لزوما به معنای ابتلا به آکرومگالی نیست. عوامل دیگری نیز می توانند باعث آن شوند. اما ، هرگز نباید نتیجه آزمایش IGF-1 بالا را نادیده گرفت. پیگیری دقیق و تشخیص صحیح زیر نظر متخصص غدد برای رد کردن آکرومگالی یا شروع درمان به موقع در صورت تایید آن ، ضروری و نجات بخش است. درمان موفقیت آمیز آکرومگالی می تواند علائم را بهبود بخشد ، از پیشرفت عوارض جلوگیری کند و کیفیت زندگی را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
اگر شما یا عزیزی با تشخیص IGF-1 بالا مواجه شده اید ،با پزشک خود در مورد برنامه پیگیری صحبت کنید و تمام مراحل تشخیصی را به دقت دنبال نمایید. امیدواری در درمان آکرومگالی بسیار زیاد است ،به ویژه با تشخیص و مداخله زود هنگام.
برای مطالعه مطالب می توانید از فایل PDF استفاده کنید:
